Hababam Sınıfı Filmi Ertem Eğilmez 1975 Film Eleştirisi

Çoğu zaman kaleme almak istediğim bu konuda her okuyanın isteğini karşılamama arzusu, beni Hababam Sınıfı hakkında yazı kaleme almaktan sakındırdı. Eğitim ve öğretim sisteminin sorgulandığı Hababam Sınıfı hakkında kaleme alınan birçok yazıyı da beyaz perdeye uygulanan filmlerin sistematiği içinde okudum.

Hababam Sınıfı

Hababam Sınıfı Ertem Eğilmez 1975 (Film #4)
Hababam Sınıfı Ertem Eğilmez 1975

Rıfat Ilgaz’ın romanlaştırdığı bu eserin sinemaya uyarlanması, belli bir dönemin ve çevrenin sorgulanmasını amaçlar. Eğitim Sistemi’nin çarklarının nasıl işlediğini göz önüne getirir. Bir sinema eseri göz doldurunca bunun tefrikasını yapma, gelenek haline gelmiştir.

Hababam Sınıfı’nda bazen kadro değişiklikleri yapılarak, farklı yönetmenlerin ve senaryoların diliyle klasikleşmiş ve kangren halini alan çıkmaz, temcid pilavi gibi ele alınır.

Sözümüz Kemal Sunallı, Münir Özkullu, Adile Naşitli ve diğer birkaç sinemaya emek vermiş ismin rol aldığı bölümlere değildir, elbet.

Hababam Sınıfı’na eklemlenen, hayatta kalan birkaç oyuncunun kadroya alınıp, Şarkıcı-Sunucu-Komedyen isimlerin ön plana çıkartıldığı, absürd yapımların sadece ticari amaçlı yapıldığı ve hafızalarımızda canlılığını koruyan Hababam Sınıfı’na mugayyir bir özellik taşıdığı için hemen nisyana terk edildiğini belirtelim.

Rıfat Ilgaz, yazdıklarıyla, duruşuyla kendi dünyası içinde dik bir duruş sergileyen edebiyatçıdır. Mizah alanında güçlü kalemi, dönemin sıkıntılarıyla “Buradayım” diyen anlayış karşısında içindekilerini adeta kusarcasına Hababam Sınıfı’nda sunmuştur, okuyucusuna.

Elbette yazılan mizahtır, lakin bir dönemin sorgulanmasıdır, verilmek istenen mesaj. Sol bakış açısının romana yansıyışının, eğitimde ve öğretimde zengin-fakir ayrımı, Anadolu insanının hor görülmesi, aşağılanması, elit tabakanın okumaktan uzak çocuklarının özel okullarda diplomalı cahil halin getirilip toplumda itibar ve saygı gösterilmesine varan çizginin sorgulanışı, özel sektörün eğitim ve öğretim işinde sadece kapitali düşünmesi ve kaliteyi önemsemeyişi, emekten yana olmayanların eğitim anlayışlarının sakatlığı ve dolayısıyla bunun yerilmesi, Milli Eğitim camiasının sadece özel eğitim kurumlarına yöneltilen mercekle diğer resmi kurumlarda da olanın ve bitenin farksız olduğunun iması, bu romanda ele alınmak istenmiştir.

Eserin sinema diliyle incelenmesi, elbette bu alanda yetkin olmayı gerektiren bir husustur. Hababam Sınıfı’nda sorgulanmak istenen tarih anlayışı, cinsellik, kapitalizm, eğitimde fırsat eşitsizliği, futbolun uyuşturucu yönü gibi hususlar yanında Kel Mahmut tiplemesiyle otoriter olduğu kadar eğitim anlayışıyla öğrencilere doğru, yararlı, ilkeli bir hayatı, yaşam felsefesi vermek isteyen olumlu bakış açısı mevcuttur.

Badi Ekrem tiplemesinin spor anlayışının eleştirisi yanında savaşlara katılmış ve gazi sıfatını aldığı halde öğretmenliğe devam eden Yaşlı Tarihçi, bir türlü istediğini bulamayan Kimyacı, sürekli ilan-ı aşk edilen genç edebiyatçılar, Divan Edebiyatı’nın yaşlı hocaların şahsında eleştirilmesi, eserin yazarının hayat bakış açısıdır.

Bunun mizah unsurlarıyla beyaz perdeye taşınması, herkesin kendisince farklı değerlendirmeler içinde bulunmasına zemin hazırlar.

Edebiyatta yeni-eski tartışması malûm sol-sağ çekişmesinin yansımasıdır. Spor alanında yazarın eleştirisi Badi Ekrem’in “Her şeyi ben yaptım” mantığına kendisini inandırtması- yalancı-şizofren yönü, dönemin uygulanan spor anlayışına tepkidir. Badi Ekrem hem güreşçidir, hem atlettir, hem futbolcudur.

Bu belki de beş-altı öğretmenin yapması gereken işin eğitim camiasında bir kişinin üzerine yığdırılmasının eleştirisidir. Okulun tüm işlerinin tek bir hizmetli tarafından yaptırılması ve aynı zamanda bu hizmetlinin aşçılık yapmış olması, özel sektörde eğitimin halinin eserin kaleme alınış dönemindeki yansımasıdır.

Eserin bir sahnesinde hizmetçi kadının ders öğretmenliğine soyunması, müfettişin sınıfa girişi ve olanlar-bitenler, elbette mizahî unsurlardır da gerçekleşmiş olması muhtemel durumlardır. Müfettiş taklidinin Güdük Necmi tarafından öğretmene yapılmış olması, bir müfettişin sorduğu sorular karşısında aldığı cevaplarla ne diyeceğini şaşırıp sınıfı terk etmesi, İnek Şaban tiplemesininin yahni sahnesinde müfettişin “Nerede bunun yağı, tuzu” demesi, eğitim ve öğretimde kimi işlerin düzgün gitmediğine yorumlanmalıdır.

Derslere çalışmadan sınıf geçmeye kalkışan, kopyayı can simidi bulan öğrenci davranışının sorgulandığı ve ergenlik çağında olmanın getirdiği kimi taşkınlıkların güzel dramatize edildiği sahnelerde eğitimcilerin tavrı örnek alınırken bunu seyreden gerçek hayattaki kişilerin bilinçsizce davranışı, bir ara Hababam Sınıfı’nın televizyonlardan ekran cezalısı olmasını da gündeme getirmişti.

Bizce Hababam Sınıfı, okullarda belli bir yaş üstündeki öğrencilere ders konusu olarak seyrettirilmelidir. Öğrencilere ön açıklamalar yaptırılarak, olanın ve bitenin günümüzü fazla yansıtmadığı vurgusu yapılmalıdır.

Bu eserin seyredilerek gerekli derslerin çıkarılması gerektiği üzerinde durulmalıdır. Argo ile zenginleştirilmiş kimi bölümler olmasına rağmen, olumsuz şartlarda, anneden ve babadan uzak çocukların nasıl yetiştirildikleri anlatılmalıdır.

Varlıklı olan, çocuklarına sevgi vermeden, onları özel okullarda yetiştirmeyi düşünen annenin ve babanın ileride karşılaşacakları problemlerin farkında olmadığını göstermektedir, dramatize edilen sahnelerden edindiğimiz bilgi.

Günümüzde çocukluğunu yaşamamış, yaşamaktan uzak çocukların yarış atı misali kolej ve üniversite sınavlarına hazırlanması ne derecede bir çarpıklık ise, yatılı okullarda annesinden, babasından, kardeşlerinden uzak olan çocukların yetiştirilmesi de bu denli çarpık görülmelidir.

Dikkatinizi Çekebilir: Umut Yılmaz Güney 1970 (Film #3)

Toplumdan ne verilirse almak zorunda bırakılan, yatılı okullarda yetişen bireylerin toplum içine karıştıklarında da aynı içe kapanıklığı yaşadıkları, kendi eğitimcilik hayatımızın canlı örnekleri arasındadır.

Çok tüketimin sorgulandığı, bu uğurda hırsızlığın yapıldığı, kimi sahnelerin olduğu Hababam’da, eğitimci yön, öğrencinin bu tür durumlara yönelmesini engeller. Ailesinin yaptığı işi belirtmekten utanan, zengin çocukları içinde bunalan fakir aile çocuklarının da durumuna dikkat çekilmektedir.

Biz, bu konuda oldukça yazarız da her bir bölümünü onlarca defa seyrettiğimiz Hababam’ı her farklı bir seyirde farklı biçimde değerlendiririz. Acaba komik tiplemeleriyle Kemal Sunal’a aşinalığımız, “Kel Mahmut” Tiplemesiyle Münir Özkul’a saygımız, minyon yapısıyla, güleç yüzüyle, kahkahalarıyla Adile Nașit’e muhabbetimiz sebebiyle Hababam’ı sürekli seyredip bıkmıyoruz?

Birçok farklı yönü tespit etmemize rağmen, bunu kaleme alırken çoğunu yazıya aktarmadım. Bilmekteyim ki her seyredişte ayrı bir zevk aldığım, mana dünyama farklı tadlar katan Hababam Sınıfı için yüz maddede sıraladığım olumlu-olumsuz düşünceler, kişiden kişiye değişmektedir.

Ben, sadece herkesin mutabık olduğunu vermek istedim, kapıyı araladım eğitim ve öğretim sistemine reel bir eleştiriyi sinema eserini tanıtma amaçlı.

Biliyorum, birçok isimden bahsetmedim, yönetmenleri, oyuncuları, dizinin isimlerini belirtmedim. Bu çok mu zordu, yazıya aktarmak için? Hayır, zaten bir dokunuşla tüm bunları sanal ortamdan elde etmek mümkündü, onun için. Yoksa amacımız saygısız değildi.

Açıkçası araştırılmasını istedim, meraklılarınca. Rıfat Ilgaz’ı yaddediyorum, bu önemli eseri edebiyatımıza kazandırdığı ve eğitim sisteminin kendisine böylelikle çeki-düzen verdiği için. Güçlükler içinde bu eseri zenginleştiren ve sinemaya uyarlayanları da unutmamak gerekir, sinema oyuncuları gibi.

Siz, bu yazıyı okurken eksikliklerimi tamamlamak için yeniden Hababam Serisini seyre başlayın ki nerede hata yaptığımın farkına varın. İzciliği ele almadım, öğrenci iken baba olan tiplemeyi yok saydım, dersi işlememek için hocalarını omuzlarına alıp, “Allah Allaahhh!.” nidalarıyla sınıfta, bahçede dolaşan öğrencileri anlatmadım. Öğrenci ve öğretmen arasında geçen gönül maceralarına değinmedim.

Velhasıl, bu yazıyı eksikliklerimizi görmeden okuyan okurumuz, Hababam Sınıfı serisini seyretme adayımızdır.

İyi seyirler!

Hababam Sınıfı Film Ekibi

Hababam Sınıfı Ertem Eğilmez 1975 (Film #4)
Hababam Sınıfı Ertem Eğilmez 1975

Kaynakça

1- Vikipedi Hababam Sınıfı maddesi.
2- Beyaz Perde Hababam Sınıfı maddesi.

Hababam Sınıfı Ertem Eğilmez 1975 (Film #4)
Hababam Sınıfı Ertem Eğilmez 1975

Hakkımızda
İletişim

Yorum yapın

Don`t copy text!